Sinh năm 1963, sống và làm nghề tại làng tranh Đông Hồ nay thuộc phường Song Hồ, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hữu Quả là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ tiếp nối dòng tranh dân gian Đông Hồ. Ngày nay, bên cạnh việc trực tiếp làm tranh, ông để chính ngôi nhà của mình trở thành không gian trưng bày, đón học sinh, sinh viên và du khách đến tham quan, trải nghiệm. Với ông, đó không chỉ là cách mưu sinh, mà còn là một hành trình gìn giữ di sản, được nuôi dưỡng bằng tình yêu và tâm huyết to lớn mà ông dành cho truyền thông văn hóa của quê hương.
Sinh năm 1963, sống và làm nghề tại làng tranh Đông Hồ nay thuộc phường Song Hồ, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hữu Quả là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ tiếp nối dòng tranh dân gian Đông Hồ. Ngày nay, bên cạnh việc trực tiếp làm tranh, ông để chính ngôi nhà của mình trở thành không gian trưng bày, đón học sinh, sinh viên và du khách đến tham quan, trải nghiệm. Với ông, đó không chỉ là cách mưu sinh, mà còn là một hành trình gìn giữ di sản, được nuôi dưỡng bằng tình yêu và tâm huyết to lớn mà ông dành cho truyền thông văn hóa của quê hương.
Những năm đầu học nghề từ cha
Những năm đầu học nghề từ cha
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả là con trai của cố nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam - Nghệ nhân ưu tú đầu tiên của làng tranh dân gian Đông Hồ. Cố nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam cũng chính là người dìu dắt và đào tạo ông trở thành người gắn bó và gìn giữ nghề làm tranh. Tuổi thơ của ông gắn liền với mùi giấy dó mới phơi, tiếng mài điệp lách cách và những tấm ván khắc gỗ xếp dọc gian nhà. Khi mới 7 - 8 tuổi, cậu bé Quả đã theo cha mẹ quan sát từng công đoạn làm tranh, từ pha màu, phơi giấy đến lau khuôn in. Những hình ảnh ấy thấm dần vào ký ức, trở thành nền tảng đầu tiên cho mối gắn bó lâu dài với nghề.
Khoảng 10 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả bắt đầu tham gia trực tiếp vào các công việc đơn giản như quét điệp lên giấy, phơi tranh, xếp tranh sau khi in. Đến 12–13 tuổi, ông đã có thể tự tay in những bản nét đầu tiên dưới sự chỉ dẫn sát sao của cha là nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam. Việc học nghề không diễn ra qua sách vở hay giáo trình, mà bằng cách quan sát, làm đi làm lại và ghi nhớ bằng kinh nghiệm. Mỗi sai sót trong pha màu hay in nét đều trở thành một bài học, giúp ông dần hiểu sâu hơn về kỹ thuật và tinh thần của tranh Đông Hồ.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả là con trai của cố nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam - Nghệ nhân ưu tú đầu tiên của làng tranh dân gian Đông Hồ. Cố nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam cũng chính là người dìu dắt và đào tạo ông trở thành người gắn bó và gìn giữ nghề làm tranh. Tuổi thơ của ông gắn liền với mùi giấy dó mới phơi, tiếng mài điệp lách cách và những tấm ván khắc gỗ xếp dọc gian nhà. Khi mới 7 - 8 tuổi, cậu bé Quả đã theo cha mẹ quan sát từng công đoạn làm tranh, từ pha màu, phơi giấy đến lau khuôn in. Những hình ảnh ấy thấm dần vào ký ức, trở thành nền tảng đầu tiên cho mối gắn bó lâu dài với nghề.
Khoảng 10 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả bắt đầu tham gia trực tiếp vào các công việc đơn giản như quét điệp lên giấy, phơi tranh, xếp tranh sau khi in. Đến 12–13 tuổi, ông đã có thể tự tay in những bản nét đầu tiên dưới sự chỉ dẫn sát sao của cha là nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam. Việc học nghề không diễn ra qua sách vở hay giáo trình, mà bằng cách quan sát, làm đi làm lại và ghi nhớ bằng kinh nghiệm. Mỗi sai sót trong pha màu hay in nét đều trở thành một bài học, giúp ông dần hiểu sâu hơn về kỹ thuật và tinh thần của tranh Đông Hồ.
Không gian trưng bày tranh Đông hồ tại nhà Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả.
Không gian trưng bày tranh Đông hồ tại nhà Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả.
Tình yêu văn hóa phải được tôi luyện từ tuổi thơ
Tình yêu văn hóa phải được tôi luyện từ tuổi thơ
Bước sang tuổi 16 - 18, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả đã nắm vững hầu hết các công đoạn làm tranh, từ chuẩn bị giấy, pha màu tự nhiên đến in hoàn chỉnh một bức tranh. Ông bắt đầu tham gia sản xuất tranh cùng gia đình trong các dịp Tết, thời điểm bận rộn nhất của làng nghề.
Bước sang tuổi 16 - 18, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả đã nắm vững hầu hết các công đoạn làm tranh, từ chuẩn bị giấy, pha màu tự nhiên đến in hoàn chỉnh một bức tranh. Ông bắt đầu tham gia sản xuất tranh cùng gia đình trong các dịp Tết, thời điểm bận rộn nhất của làng nghề.
0:00/1:34
Từ một cậu bé phụ việc, ông dần trở thành người thợ chính trong gia đình, mang theo sự kiên nhẫn, cẩn trọng và tình yêu nghề được hun đúc từ những năm tháng tuổi thơ. Chính quá trình lớn lên cùng nghề ấy đã định hình con đường gắn bó lâu dài của nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả với tranh dân gian Đông Hồ.
Từ một cậu bé phụ việc, ông dần trở thành người thợ chính trong gia đình, mang theo sự kiên nhẫn, cẩn trọng và tình yêu nghề được hun đúc từ những năm tháng tuổi thơ. Chính quá trình lớn lên cùng nghề ấy đã định hình con đường gắn bó lâu dài của nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả với tranh dân gian Đông Hồ.
Gắn bó với nghề làm tranh Đông Hồ từ khi còn rất trẻ, Nguyễn Hữu Quả bước vào hành trình làm nghề bằng sự bền bỉ và kiên nhẫn của một người thợ sinh ra trong làng tranh. Ông không chỉ làm tranh theo các mẫu cổ truyền mà còn tham gia phục dựng, gìn giữ nhiều bản khắc gỗ và kỹ thuật làm tranh vốn chỉ được truyền miệng trong gia đình, dòng họ. Nghề tranh vì thế không đơn thuần là kế sinh nhai, mà trở thành một phần đời sống thường nhật, gắn chặt với nhịp sinh hoạt của gia đình ông.
Tuy nhiên, hành trình ấy không hề bằng phẳng. Cùng với sự thay đổi của đời sống xã hội, nhu cầu treo tranh dân gian trong mỗi dịp Tết dần thưa vắng, thị trường tranh Đông Hồ ngày càng thu hẹp. Tranh không còn bán đều như trước, đầu ra bấp bênh khiến thu nhập từ nghề trở nên mong manh.
Gắn bó với nghề làm tranh Đông Hồ từ khi còn rất trẻ, Nguyễn Hữu Quả bước vào hành trình làm nghề bằng sự bền bỉ và kiên nhẫn của một người thợ sinh ra trong làng tranh. Ông không chỉ làm tranh theo các mẫu cổ truyền mà còn tham gia phục dựng, gìn giữ nhiều bản khắc gỗ và kỹ thuật làm tranh vốn chỉ được truyền miệng trong gia đình, dòng họ. Nghề tranh vì thế không đơn thuần là kế sinh nhai, mà trở thành một phần đời sống thường nhật, gắn chặt với nhịp sinh hoạt của gia đình ông.
Tuy nhiên, hành trình ấy không hề bằng phẳng. Cùng với sự thay đổi của đời sống xã hội, nhu cầu treo tranh dân gian trong mỗi dịp Tết dần thưa vắng, thị trường tranh Đông Hồ ngày càng thu hẹp. Tranh không còn bán đều như trước, đầu ra bấp bênh khiến thu nhập từ nghề trở nên mong manh.
Bức tranh “Đàn Gà Mẹ Con” do Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả thực hiện.
Bức tranh “Đàn Gà Mẹ Con” do Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả thực hiện.
0:00/1:34
Khoảnh khắc Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả vẽ tranh dân gian Đông Hồ.
Khoảnh khắc Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả vẽ tranh dân gian Đông Hồ.
Có những giai đoạn, việc làm tranh gần như chỉ đủ để duy trì nghề chứ không thể đảm bảo cuộc sống ổn định. Trong hoàn cảnh đó, người làm nghề buộc phải chấp nhận vừa làm thêm công việc khác để mưu sinh, vừa cố gắng không để nghề tranh Đông Hồ biến mất.
Dẫu vậy, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả vẫn lựa chọn ở lại với tranh Đông Hồ. Sự kiên trì của ông thể hiện ở việc tiếp tục làm tranh đều đặn, giữ gìn các công đoạn thủ công truyền thống và không chạy theo cách làm giản lược hay thương mại hóa. Với ông, mỗi bức tranh in ra không đơn thuần chỉ dừng lại ở giá trị vật chất mà còn là cách níu giữ ký ức làng nghề, gìn giữ sắc màu dân gian trên giấy điệp giữa những biến động của thời cuộc. Chính trong những năm tháng khó khăn ấy, lựa chọn giữ nghề của nghệ nhân càng trở nên lặng lẽ nhưng bền bỉ, đặt nền tảng cho những nỗ lực bảo tồn và lan tỏa giá trị tranh Đông Hồ về sau.
Những năm sau đó, khó khăn không chỉ đến từ kinh tế mà còn từ nguy cơ mai một của nghề. Lớp trẻ ít người theo học, số hộ còn làm tranh trong làng ngày càng giảm, khiến không gian nghề truyền thống dần thu hẹp. Trong hoàn cảnh đó, mỗi lần cầm ván in, mỗi bức tranh được hoàn thiện đều mang theo ý thức rõ ràng rằng nghề đang đứng trước thử thách lớn. Chính điều ấy khiến nghệ nhân càng thêm trân trọng từng công đoạn và từng giá trị cốt lõi của tranh Đông Hồ.
Có những giai đoạn, việc làm tranh gần như chỉ đủ để duy trì nghề chứ không thể đảm bảo cuộc sống ổn định. Trong hoàn cảnh đó, người làm nghề buộc phải chấp nhận vừa làm thêm công việc khác để mưu sinh, vừa cố gắng không để nghề tranh Đông Hồ biến mất.
Dẫu vậy, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả vẫn lựa chọn ở lại với tranh Đông Hồ. Sự kiên trì của ông thể hiện ở việc tiếp tục làm tranh đều đặn, giữ gìn các công đoạn thủ công truyền thống và không chạy theo cách làm giản lược hay thương mại hóa. Với ông, mỗi bức tranh in ra không đơn thuần chỉ dừng lại ở giá trị vật chất mà còn là cách níu giữ ký ức làng nghề, gìn giữ sắc màu dân gian trên giấy điệp giữa những biến động của thời cuộc. Chính trong những năm tháng khó khăn ấy, lựa chọn giữ nghề của nghệ nhân càng trở nên lặng lẽ nhưng bền bỉ, đặt nền tảng cho những nỗ lực bảo tồn và lan tỏa giá trị tranh Đông Hồ về sau.
Những năm sau đó, khó khăn không chỉ đến từ kinh tế mà còn từ nguy cơ mai một của nghề. Lớp trẻ ít người theo học, số hộ còn làm tranh trong làng ngày càng giảm, khiến không gian nghề truyền thống dần thu hẹp. Trong hoàn cảnh đó, mỗi lần cầm ván in, mỗi bức tranh được hoàn thiện đều mang theo ý thức rõ ràng rằng nghề đang đứng trước thử thách lớn. Chính điều ấy khiến nghệ nhân càng thêm trân trọng từng công đoạn và từng giá trị cốt lõi của tranh Đông Hồ.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả chọn cho mình một con đường thầm lặng mà kiên định: giữ nghề bằng chính nhịp sống thường ngày. Ông duy trì đầy đủ các công đoạn truyền thống, từ chuẩn bị giấy điệp, pha màu tự nhiên từ vỏ sò, hoa lá, đến in tranh bằng bản khắc gỗ cổ. Bên cạnh việc bảo tồn các mẫu tranh cổ, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả còn chủ động phục dựng và làm mới không gian tranh Đông Hồ để phù hợp với đời sống đương đại. Trong từng tác phẩm, dấu ấn cá nhân thể hiện ở sự chỉn chu và thái độ trân trọng nguyên bản, như một cách khẳng định rằng sáng tạo không phải là rời bỏ truyền thống, mà là làm cho truyền thống tiếp tục sống. Việc giữ nghề, vì thế, không tách rời khỏi việc giữ nếp nhà, giữ cách làm cũ và giữ sự cẩn trọng trong từng công đoạn.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả chọn cho mình một con đường thầm lặng mà kiên định: giữ nghề bằng chính nhịp sống thường ngày. Ông duy trì đầy đủ các công đoạn truyền thống, từ chuẩn bị giấy điệp, pha màu tự nhiên từ vỏ sò, hoa lá, đến in tranh bằng bản khắc gỗ cổ. Bên cạnh việc bảo tồn các mẫu tranh cổ, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả còn chủ động phục dựng và làm mới không gian tranh Đông Hồ để phù hợp với đời sống đương đại. Trong từng tác phẩm, dấu ấn cá nhân thể hiện ở sự chỉn chu và thái độ trân trọng nguyên bản, như một cách khẳng định rằng sáng tạo không phải là rời bỏ truyền thống, mà là làm cho truyền thống tiếp tục sống. Việc giữ nghề, vì thế, không tách rời khỏi việc giữ nếp nhà, giữ cách làm cũ và giữ sự cẩn trọng trong từng công đoạn.
Không gian tại tư gia của Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả trở thành nơi trưng bày tranh Đông Hồ.
Không gian tại tư gia của Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả trở thành nơi trưng bày tranh Đông Hồ.
Nếp nhà gìn giữ nét văn hóa xưa
Nếp nhà gìn giữ nét văn hóa xưa
Trong gia đình họ Nguyễn Hữu ở làng Đông Hồ, việc giữ nghề không diễn ra bằng những lời dạy lớn lao mà bằng sự hiện diện bền bỉ của tranh trong đời sống thường ngày. Song song với việc làm nghề, ông Quả còn dành nhiều tâm sức cho việc truyền nghề và lan tỏa giá trị tranh Đông Hồ. Ngôi nhà gia đình được mở như một không gian sinh hoạt văn hóa, nơi con cháu trong nhà được tiếp xúc với nghề từ sớm, quen với mùi màu, tiếng chà điệp và nhịp in tranh đều đặn.
Trong gia đình họ Nguyễn Hữu ở làng Đông Hồ, việc giữ nghề không diễn ra bằng những lời dạy lớn lao mà bằng sự hiện diện bền bỉ của tranh trong đời sống thường ngày. Song song với việc làm nghề, ông Quả còn dành nhiều tâm sức cho việc truyền nghề và lan tỏa giá trị tranh Đông Hồ. Ngôi nhà gia đình được mở như một không gian sinh hoạt văn hóa, nơi con cháu trong nhà được tiếp xúc với nghề từ sớm, quen với mùi màu, tiếng chà điệp và nhịp in tranh đều đặn.
Bằng khen ghi nhận đóng góp của nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả trong hành trình làm nghề.
Bằng khen ghi nhận đóng góp của nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả trong hành trình làm nghề.
Sinh năm 1990, Nghệ nhân Nguyễn Hữu Đạo là đại diện tiêu biểu của thế hệ trẻ làng tranh dân gian Đông Hồ, tiếp nối truyền thống gia đình nhiều đời làm tranh. Là cháu nội Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Sam và con trai Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả, anh sớm tiếp xúc với nghề từ thuở nhỏ và đã lớn lên trong không gian văn hóa, đậm đà truyền thống dân tộc. Nhờ những trải nghiệm ấy mà anh đã lựa chọn tiếp bước cha ông trên con đường giữ gìn bản sắc văn hóa của nghề làm tranh Đông Hồ.
Sinh năm 1990, Nghệ nhân Nguyễn Hữu Đạo là đại diện tiêu biểu của thế hệ trẻ làng tranh dân gian Đông Hồ, tiếp nối truyền thống gia đình nhiều đời làm tranh. Là cháu nội Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Sam và con trai Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả, anh sớm tiếp xúc với nghề từ thuở nhỏ và đã lớn lên trong không gian văn hóa, đậm đà truyền thống dân tộc. Nhờ những trải nghiệm ấy mà anh đã lựa chọn tiếp bước cha ông trên con đường giữ gìn bản sắc văn hóa của nghề làm tranh Đông Hồ.
Điều đáng quý là mạch truyền nghề ấy chưa dừng lại. Đáng chú ý, con trai của nghệ nhân Nguyễn Hữu Đạo dù mới 7 tuổi đã sớm bộc lộ sự yêu thích với tranh Đông Hồ. Bé thường xuyên quẩn quanh bên bàn làm việc của cha và ông và chăm chú quan sát, tìm hiểu nghề của gia đình. Không ồn ào, không áp đặt, nghề tranh Đông Hồ được gìn giữ qua từng thế hệ bằng sự kiên nhẫn, tình yêu văn hóa quê hương và niềm tin vào giá trị bền lâu của di sản.
Điều đáng quý là mạch truyền nghề ấy chưa dừng lại. Đáng chú ý, con trai của nghệ nhân Nguyễn Hữu Đạo dù mới 7 tuổi đã sớm bộc lộ sự yêu thích với tranh Đông Hồ. Bé thường xuyên quẩn quanh bên bàn làm việc của cha và ông và chăm chú quan sát, tìm hiểu nghề của gia đình. Không ồn ào, không áp đặt, nghề tranh Đông Hồ được gìn giữ qua từng thế hệ bằng sự kiên nhẫn, tình yêu văn hóa quê hương và niềm tin vào giá trị bền lâu của di sản.
Không chỉ dừng lại trong phạm vi gia đình, ông còn trực tiếp hướng dẫn du khách, học sinh, sinh viên đến tham quan, trải nghiệm các công đoạn làm tranh. Ông kể lại câu chuyện của nghề bằng những trải nghiệm cá nhân, để người nghe không chỉ hiểu cách làm tranh mà còn cảm được giá trị văn hóa dân gian. Theo nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả, truyền nghề không chỉ là dạy kỹ thuật, mà là gieo vào thế hệ sau sự kiên nhẫn, lòng tôn trọng truyền thống và ý thức gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc. Trong những cuộc trò chuyện, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả thường nhắc lại câu nói mà ông luôn ghi nhớ: “Văn hóa còn thì dân tộc còn.” (Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng). Tình yêu văn hóa quê hương, niềm tự hào về tranh Đông Hồ đã trở thành động lực để ông bền bỉ gìn giữ những giá trị tưởng chừng mong manh nhưng lại là cốt lõi của bản sắc dân tộc.
Không chỉ dừng lại trong phạm vi gia đình, ông còn trực tiếp hướng dẫn du khách, học sinh, sinh viên đến tham quan, trải nghiệm các công đoạn làm tranh. Ông kể lại câu chuyện của nghề bằng những trải nghiệm cá nhân, để người nghe không chỉ hiểu cách làm tranh mà còn cảm được giá trị văn hóa dân gian. Theo nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả, truyền nghề không chỉ là dạy kỹ thuật, mà là gieo vào thế hệ sau sự kiên nhẫn, lòng tôn trọng truyền thống và ý thức gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc. Trong những cuộc trò chuyện, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả thường nhắc lại câu nói mà ông luôn ghi nhớ: “Văn hóa còn thì dân tộc còn.” (Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng). Tình yêu văn hóa quê hương, niềm tự hào về tranh Đông Hồ đã trở thành động lực để ông bền bỉ gìn giữ những giá trị tưởng chừng mong manh nhưng lại là cốt lõi của bản sắc dân tộc.
Ván khắc gỗ phục vụ in tranh dân gian tại nhà Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả.
Ván khắc gỗ phục vụ in tranh dân gian tại nhà Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả.
“Phải giữ được cái hồn dân tộc, nhưng cũng phải làm mới để tồn tại.”
“Phải giữ được cái hồn dân tộc, nhưng cũng phải làm mới để tồn tại.”
Câu nói phản ánh rõ quan niệm và tinh thần làm nghề của ông – một nghệ nhân không chỉ nắm vững kỹ thuật truyền thống mà còn không ngừng tìm cách phát triển, giữ gìn “hồn” của tranh Đông Hồ giữa dòng chảy văn hóa đương đại. Từ những bản khắc gỗ, những bức tranh in trên giấy điệp cho đến dấu ấn tại các triển lãm trong và ngoài nước, thành tựu của nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả cho thấy tranh Đông Hồ không chỉ được gìn giữ như một ký ức quá khứ, mà vẫn đang hiện diện sống động trong đời sống văn hóa đương đại, với ông là một trong những người góp phần quan trọng tạo nên kết quả ấy.
Câu nói phản ánh rõ quan niệm và tinh thần làm nghề của ông – một nghệ nhân không chỉ nắm vững kỹ thuật truyền thống mà còn không ngừng tìm cách phát triển, giữ gìn “hồn” của tranh Đông Hồ giữa dòng chảy văn hóa đương đại. Từ những bản khắc gỗ, những bức tranh in trên giấy điệp cho đến dấu ấn tại các triển lãm trong và ngoài nước, thành tựu của nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả cho thấy tranh Đông Hồ không chỉ được gìn giữ như một ký ức quá khứ, mà vẫn đang hiện diện sống động trong đời sống văn hóa đương đại, với ông là một trong những người góp phần quan trọng tạo nên kết quả ấy.
Trong gần nửa thế kỷ gắn bó với nghề tranh Đông Hồ, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả không chỉ duy trì kỹ thuật truyền thống mà còn mở rộng phạm vi sáng tạo, lưu giữ và phát triển các mẫu tranh cổ. Ông sở hữu hàng trăm bản khắc gỗ với nhiều kiểu thiết kế khác nhau, trong đó có những mẫu tranh xưa bị thất truyền được phục dựng và đưa vào sản xuất, giúp lưu giữ giá trị lịch sử và thẩm mỹ của tranh Đông Hồ. Ông cũng thường thử nghiệm các chủ đề mới, kết hợp những nét sáng tạo cá nhân nhưng vẫn trung thành với phong cách và tinh thần truyền thống, tạo nên các tác phẩm vừa có giá trị văn hóa vừa phù hợp với thị hiếu đương đại.
Trong gần nửa thế kỷ gắn bó với nghề tranh Đông Hồ, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả không chỉ duy trì kỹ thuật truyền thống mà còn mở rộng phạm vi sáng tạo, lưu giữ và phát triển các mẫu tranh cổ. Ông sở hữu hàng trăm bản khắc gỗ với nhiều kiểu thiết kế khác nhau, trong đó có những mẫu tranh xưa bị thất truyền được phục dựng và đưa vào sản xuất, giúp lưu giữ giá trị lịch sử và thẩm mỹ của tranh Đông Hồ. Ông cũng thường thử nghiệm các chủ đề mới, kết hợp những nét sáng tạo cá nhân nhưng vẫn trung thành với phong cách và tinh thần truyền thống, tạo nên các tác phẩm vừa có giá trị văn hóa vừa phù hợp với thị hiếu đương đại.
Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả tại triển lãm giới thiệu tranh Đông Hồ.
Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả tại triển lãm giới thiệu tranh Đông Hồ.
Ông và gia đình đã tích cực giới thiệu tranh Đông Hồ tại nhiều triển lãm và sự kiện văn hóa trong nước và quốc tế. Các tác phẩm của ông từng được trưng bày tại các triển lãm quốc gia, hội chợ mỹ thuật dân gian, cũng như tại Hàn Quốc, Thái Lan và Trung Quốc, nhận được sự quan tâm và đánh giá cao từ công chúng và các nhà nghiên cứu. Những nỗ lực này không chỉ giúp tranh Đông Hồ được lan tỏa rộng rãi mà còn đưa nghệ thuật dân gian Việt Nam vươn ra thế giới, góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.
Ông và gia đình đã tích cực giới thiệu tranh Đông Hồ tại nhiều triển lãm và sự kiện văn hóa trong nước và quốc tế. Các tác phẩm của ông từng được trưng bày tại các triển lãm quốc gia, hội chợ mỹ thuật dân gian, cũng như tại Hàn Quốc, Thái Lan và Trung Quốc, nhận được sự quan tâm và đánh giá cao từ công chúng và các nhà nghiên cứu. Những nỗ lực này không chỉ giúp tranh Đông Hồ được lan tỏa rộng rãi mà còn đưa nghệ thuật dân gian Việt Nam vươn ra thế giới, góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.
Với những đóng góp đó, ông đã được trao tặng nhiều bằng khen của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Huy chương “Vì sự nghiệp Văn hóa”, và đặc biệt là danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú” do Chủ tịch nước phong tặng. Những danh hiệu này không chỉ ghi nhận tay nghề cá nhân mà còn khẳng định vai trò của ông như một trong những trụ cột quan trọng của làng tranh Đông Hồ trong giai đoạn hiện nay, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống tới cộng đồng.
Với những đóng góp đó, ông đã được trao tặng nhiều bằng khen của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Huy chương “Vì sự nghiệp Văn hóa”, và đặc biệt là danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú” do Chủ tịch nước phong tặng. Những danh hiệu này không chỉ ghi nhận tay nghề cá nhân mà còn khẳng định vai trò của ông như một trong những trụ cột quan trọng của làng tranh Đông Hồ trong giai đoạn hiện nay, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống tới cộng đồng.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả vẫn lặng lẽ tiếp tục hành trình giữ nghề bằng những việc làm bền bỉ và nhất quán. Với ông, giữ tranh không chỉ là giữ kỹ thuật in, màu sắc hay khuôn gỗ, mà là giữ một nếp văn hóa đã ăn sâu vào đời sống gia đình và làng quê. Từng bức tranh được làm ra hôm nay vẫn tuân thủ chặt chẽ những nguyên tắc truyền thống, nhưng đồng thời được đặt trong mạch chảy của đời sống đương đại, để tranh Đông Hồ không đứng ngoài thời đại.
Trong hành trình ấy, việc truyền nghề được ông coi là hướng đi lâu dài. Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả dành nhiều thời gian hướng dẫn con cháu trong gia đình, đồng thời mở rộng không gian tiếp cận cho học sinh, sinh viên và du khách thông qua các hoạt động trải nghiệm, tham quan, thực hành in tranh. Ông tin rằng chỉ khi người trẻ được trực tiếp chạm tay vào giấy điệp, mộc bản và màu sắc tự nhiên, họ mới thực sự cảm nhận được giá trị của tranh Đông Hồ và có thể tiếp tục câu chuyện dang dở của cha ông.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả vẫn lặng lẽ tiếp tục hành trình giữ nghề bằng những việc làm bền bỉ và nhất quán. Với ông, giữ tranh không chỉ là giữ kỹ thuật in, màu sắc hay khuôn gỗ, mà là giữ một nếp văn hóa đã ăn sâu vào đời sống gia đình và làng quê. Từng bức tranh được làm ra hôm nay vẫn tuân thủ chặt chẽ những nguyên tắc truyền thống, nhưng đồng thời được đặt trong mạch chảy của đời sống đương đại, để tranh Đông Hồ không đứng ngoài thời đại.
Trong hành trình ấy, việc truyền nghề được ông coi là hướng đi lâu dài. Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả dành nhiều thời gian hướng dẫn con cháu trong gia đình, đồng thời mở rộng không gian tiếp cận cho học sinh, sinh viên và du khách thông qua các hoạt động trải nghiệm, tham quan, thực hành in tranh. Ông tin rằng chỉ khi người trẻ được trực tiếp chạm tay vào giấy điệp, mộc bản và màu sắc tự nhiên, họ mới thực sự cảm nhận được giá trị của tranh Đông Hồ và có thể tiếp tục câu chuyện dang dở của cha ông.
Bức tranh Đông Hồ “Vinh Quy Bái Tổ”.
Bức tranh Đông Hồ “Vinh Quy Bái Tổ”.
Ông chia sẻ về việc lưu truyền nghề làm tranh Đông Hồ:
Ông chia sẻ về việc lưu truyền nghề làm tranh Đông Hồ: